تنظیم سرمایه گذاری های فردی یکی از مهمترین برنامه هایی است که هر انسان باید در طول مدت زندگی خود انجام دهد . یکی از گزینه های این برنامه ریزی انجام سرمایه گذاری در اوراق بهادار و بطور اخص سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار می باشد. ناگفته پیداست انجام هرگونه سرمایه گذاری بدون تحلیل و بررسی توام با ریسک بسیار زیاد خواهد بود و بورس اوراق بهادار نیز از این امر مستثنی نمی باشد. تحلیل در بورس اوراق بهادار از دو زاویه کلی بررسی می شود.

الف) تحلیل وگزینش سهام بطور جداگانه و منفرد ، بدین مفهوم که تمرکز سرمایه گذار بر روی تک تک شرکت های حاضر در بورس بوده و به بررسی آنها می پردازد.

ب) تشکیل سبد سهام ، هرچند از یک دیدگاه سبد سهام حاصل مجموع سهام هر سرمایه گذار است ولی در نظریه پرتفوی ، خود سبد سهام بعنوان یک واحد در نظر گرفته شده و ریسک و بازدهی آن محاسبه می شود. بدین معنی که بازده سبد سهام صرفاً مجموع بازدهی های هر سهم نیست و البته ریسک آن نیز مجموع ریسک واحدهای تشکیل دهنده آن نخواهد بود.

در تحلیل وگزینش منفرد سهام رویکردهای تکنیکی و بنیادین عمده ترین روش های تحلیل و ارزیابی سهام را تشکیل می دهد. اما در دیدگاه دوم و در تشکیل سبد سهام نظریه هایی مانند نظریه نوین پرتفولیو ، نظریه بازار سرمایه و فرضیه بازار کارا ، مدل های شاخصی و ارزیابی عملکرد مورد استفاده قرار می گیرند.

معنی پرتفولیو

پرتفولیو به معنی سبد سرمایه گذاری ترجمه شده ، سبد سرمایه گذاری مفهومی فراتر از سبد سهام است و شامل سایر سرمایه گذاری های غیر سهم نیز می شود. به لحاظ فنی یک سبد سرمایه گذاری مجموعه کامل دارایی های حقیقی و مالی سرمایه گذاری را در بر می گیرد.

مدل مارکوتیز

در اوایل دهه 1950 فردی بنام هری مارکوتیز مدل پایه پرتفوی را بنیان نهاد. این مدل پایه اصلی نظریه مدرن پرتفولیو را تشکیل می دهد. مارکوتیز نخستین کسی بود که مفهوم تنوع در سبد سرمایه گذاری را مطرح کرد. او نخستین کسی بود که توانست به این سوال مهم که آیا ریسک یک سبد سهام مجموع ریسک تک تک سهام های تشکیل دهنده سبد است ؟ پاسخ دهد.

او مفهوم پرتفوی کارا را به نحوی مطرح کرد که دارای کمترین میزان ریسک با میزان بازده یکسان و یا بیشترین میزان بازده با ریسک یکسان باشد.

بدین معنی که سرمایه گذاران می توانند برای یک بازده معین و با تعیین بازده انتظاری سبد سهام خود ریسک سهام خود را کاهش داده و سبدی با کمترین ریسک سهام را گزینش نمایند. و یا سطح ریسک مورد علاقه خود را مشخص نموده و بازده انتظاری را بیشتر نمایند. به این ترتیب مجموعه سبدهای کارایی ایجاد می شود که اصطلاحاً آن را مرز کارا می نامند. سرمایه گذارانی که اصطلاحاً عقلایی رفتار می کنند به دنبال چنین سبدهایی خواهند بود ، زیرا این سبد ها بیشترین بازده را برای سطح معین ریسک و با کمترین ریسک برای سطح معینی از بازده را ارائه می دهند. 

پس از تعیین مجموعه سبد های سهام کارا، سرمایه گذار از میان مجموعه کامل سبد های سهام باید سبدی را که بیشترین تناسب با وضع وی را دارد انتخاب نماید مدل مارکویتز تنها یک سبد سهام و سرمایه گذاری را مشخص نمی کند بلکه مرز سبد های سهام کارا را مشخص می نماید که هر یک از آنها بنا به تعریف،(در ازای سطح معینی از ریسک یا بازده منتظره) بهینه هستند.