بازار سرمايه شامل آن دسته از اوراق بهاداري است كه موعد سررسيد آنها بيشتر از يكسال است. به خاطر طولاني بودن موعد سررسيد و ماهيت اوراق بهادار بازار سرمايه، ميزان ريسك در اين بازارها بيشتر از بازار پول است. در اين نوع بازار رقابت فروش در برخي موارد ضعيف‏تر است بازار سرمايه شامل اوراق بدهي و سهام است. سهامي كه در اين بازار وجود دارد بدون تاريخ سررسيد است. 
انواع اوراق بهادار با سود ثابت 
اوراق بهادار با سود ثابت اوراقي هستند كه تاريخ پرداخت و مبلغ پرداخت آنها مشخص است. در بيشتر موارد مقدار و زمان هر پرداخت از قبل مشخص شده است. معروفترين اين اوراق، اوراق قرضه است كه در آن وام دهنده (كه اوراق قرضه را منتشر مي‏كند) قبول مي‏كند اصل بدهي را در تاريخ سررسيد مشخص بازپرداخت نمايد همچنين بهرة تعيين شده را در فواصل معين پرداخت نمايد.
چهار نوع عمده اوراق قرضه وجود  دارد :
الف) اوراق بهادار دولتي مركزي: دولت براي تأمين مالي فعاليتهاي خود از طريق بخش خزانه خود اقدام به انتشار اسناد و اوراق قرضه با سررسيد بيش از يكسال مي‏كند.  به خاطر قدرت و توان دولت براي انتشار پول اين نوع اوراق از ايمن‏ترين اوراق بهاداري است كه در بازار منتشر مي‏شود. بنابراين سرمايه‏گذاران با اطمينان بيشتري در اين زمينه سرمايه‏گذاري مي‎كنند. سرمايه‏گذاري كه اين اوراق بهادار را خريداري مي‏كنند انتظار دارد بهرة ثابتي را با اطمينان بالا در زمانهاي مشخص دريافت كند و ارزش اسمي اوراق قرضه را به طور كامل در موعد سررسيد دريافت نمايد.
ب) اوراق بهادار نهادهاي دولتي: از سال 1920 به بعد، دولت  مركزي ايالات متحده به منظور كمك به بخشهاي مشخص اقتصادي اقدام به ايجاد نهادهاي دولتي خاص نمود. اين نهادهاي دولتي از طريق فروش اوراق بهادار نهادهاي دولتي در خصوص جذب سرمايه به رقابت مي‏پردازند.
ج) اوراق بهادار شهرداريها: اين اوراق بهادار، اوراق قرضه‏اي هستند كه توسط شهرداريها جداي از دولت مركزي منتشر مي‏شوند.
نرخ بازده مشمول ماليات اوراق قرضه شهرداريها از طريق فرمول زير محاسبه مي‏شود :
نرخ ماليات ـ 1 / بازده معاف از ماليات = نرخ بازده مشمول ماليات
د) اوراق بهادار شركتي : بسياري از شركتهاي بزرگ براي تأمين احتياجات مالي خود اقدام به انتشار اوراق قرضه شركتي مي‏كنند. بسياري از اين شركتها، بيشتر از يك نوع اوراق قرضه منتشر مي‏كند. از طرف ديگر ممكن است سرمايه‏گذاران با اوراق قرضه مختلف شركتها در بازار مواجه شوند كه داراي سررسيدها، نرخ بهره‏ها و ويژگيهاي مختلفي باشند.  

بازارهاي سهام 
سهام عادي, سهام ممتاز و اوراق خريد و فروش در بازارهاي سهام مورد معامله قرار مي‏گيرند. بعضي از بازارهاي ثانويه سهام به صورت بازارهاي حراج هستند. اين بازارها شامل: فرآيند حراج (مزايده) در يك مكان فيزيكي معيني هسند. در اين بازارها كارگزاران امور مربوط به سرمايه‏گذاران را انجام مي‏دهند. كارگزاران واسطه‏هايي هستند كه ميان خريداران و فروشندگان قرار مي‏گيرند و سعي مي‏كنند بهترين قيمت را كه در معامله به نفع دو طرف باشد كسب كنند. كارگزاران فقط حق كميسيون خودشان را دريافت مي‏كنند و توجهي ندارند كه چه كسي فروشنده و يا چه كسي خريدار است. 
يكي ديگر از انواع بازارهاي ثانويه سهام، بازار مبتني بر چانه‏زني است كه شامل شبكه‏اي از معامله‏گران است كه از طريق آمادگي براي خريد و فروش اوراق بهادار با قيمتهاي مشخص بازار را تشكيل مي‏دهند. برخلاف كارگزاران، معامله‏گران از خود خريد و فروش و نحوه فروش ذينفع هستند براي اينكه معامله‏گران اوراق بهادار را از فروشندگان مي‏خرند و به خريداران مي‏فروشند و از تفاوت قيمت خريد و فروش منتفع مي‏شوند. 
شناخت سهام عادي 
اساسنامه‏ سندي است كه مؤسسات و بنيانگذاران يك شركت براي گرفتن اجازة تأسيس، راه‏اندازي و بهره‏برداري مؤسسه، آن را تهيه و در سازمان ثبت شركتها به ثبت مي‏رسانند. اساس و پايه اساسنامه‏ها معمولاً  يكنواخت است و شامل حقوق كلي صاحبان سهام و حقوق خاص آنها بعنوان مالكين انفرادي مؤسسه است.
به عبارت ساده، سهام عادي دلالت بر حقوق صاحبان سهام در شركت دارد. سهامداران مالكين شركت هستند و بعد از پرداخت مطالبات اوراق با درآمد ثابت بر باقيمانده دارائيها مالكيت دارند. در حالت انحلال شركت، وقتي كه ساير مطالبات (از قبيل سهام ممتاز) پرداخت شد بقيه دارائيها به سهامداران سهام عادي تعلق مي‏گيرد. چون حقوق صاحبان سهام عادي پس از پرداخت ساير مطالبات پرداخت مي‏شود از آن جهت به سهام عادي، مطالبات باقيمانده شركت گفته مي‏شود. 
سهامداران سهام عادي، بعنوان مالكين، در اصل كنترل شركت را بدست دارند. اين سهامداران در مجمع عمومي ساليانه شركت مي‎كنند و به مسائل عمده شركت از قبيل انتخاب هيأت مديره و انتشار اوراق جديد سهام، رأي مي‏دهند. 

ويژگي‏هاي خاص
ارزش اسمي : براي سهام عادي، برخلاف اوراق قرضه يا سهام ممتاز، يك متغير اقتصادي مهم نيست. شركتها مي‏توانند ارزش اسمي سهام عادي را هر مبلغي كه بخواهند انتخاب كنند، بعضي از شركتها سهام فاقد ارزش اسمي منتشر مي‏كنند. سهام جديد معمولاً بيشتر از ارزش اسمي بفروش مي‏رسد و تفاوت ميان ارزش اسمي و قيمت فروش سهام بعنوان صرف سهام در ترازنامه ثبت مي‎شود.
ارزش دفتري :  ارزش دفتري شركت عبارتست از ارزش حسابداري سهام در دفاتر شركت (مثل ترازنامه). ارزش دفتري شامل مجموع سهام عادي منتشر شده، صرف يا كسر سهام، اندوخته‏ها و سود يا زيان انباشته است. با تقسيم مجموع ارزش دفتري بر تعداد سهام عادي منتشر شده، ارزش دفتري هر سهم بدست مي‏آيد.
ارزش بازار :  عبارتست از قيمت اوراق بهادار كه در بازارهاي مالي تعيين مي‏شود. ارزش بازار سهام متغيري است از علائق سرمايه‏گذاران و بوسيله عرضه و تقاضا تعيين مي‏گردد.
سود تقسيمي :  سود تقسيمي آن بخش از سود شركت است كه به سهامداران پرداخت مي‏شود. سود تقسيمي تنها پرداخت نقدي است كه بطور منظم به سهامداران پرداخت مي‏شود.
بازده سود سهام :  عبارتست از سود تقسيمي سالانه تقسيم بر قيمت جاري هر سهم كه بصورت درصد نشان داده مي‏شود.
درصد سود پرداختي :  اين نسبت نشان مي‏دهد كه شركت چند درصد از سود خالص، خود را به سهامداران پرداخت مي‏كند. اگر درصد سود پرداختي را از سود خالص كسر كنيم نسبت سود انباشته بدست مي‏آيد و نشان مي‏دهد كه چه درصدي از سود فعلي شركت براي سرمايه‏گداري‏هاي مجدد در شركت نگهداري مي‏شود.

ادامه این مقاله در نوشته بعدی خواهد بود...
به نقل از وب سایت سازمان امور اقتصادی و دارایی اصفهان